EU Đề Xuất Canada Trở Thành Thành Viên Liên Kết Đầu Tiên Của Khối

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã đề xuất một hình thức quan hệ chưa từng có với Canada, mời quốc gia này trở thành "thành viên liên kết" đầu tiên của khối. Phát biểu tại Nghị viện châu Âu vào ngày 16 tháng 9 năm 2026, với sự hiện diện của Thủ tướng Canada Mark Carney trong vai trò khách mời đặc biệt, bà von der Leyen nhấn mạnh sự cần thiết phải định hình lại các mối quan hệ đối tác và mở ra cánh cửa cho sự hợp tác sâu rộng này.

Theo Chủ tịch von der Leyen, hai bên sẽ xây dựng một "không gian kinh tế và thịnh vượng chung", bao gồm hợp tác trong sản xuất, liên minh công nghệ, tích hợp cơ sở công nghiệp quốc phòng, cũng như các lĩnh vực như Bắc Cực, trí tuệ nhân tạo (AI), năng lượng và khoáng sản thiết yếu. Về phía mình, Thủ tướng Canada Mark Carney đã bày tỏ mong muốn tìm kiếm một "liên minh độc đáo" với EU, thay vì tư cách thành viên chính thức.

Tuy nhiên, việc triển khai quy chế "thành viên liên kết" là chưa từng có tiền lệ và tiềm ẩn nhiều phức tạp về mặt pháp lý. Hiện tại, các hiệp ước của EU chưa có quy định nào về tư cách này, mặc dù nhiều phương án tương tự đã được thảo luận trong khối suốt những năm qua. Một đề xuất gần đây của Đức về việc Ukraine trở thành thành viên liên kết như một bước đệm trước khi gia nhập chính thức đã vấp phải sự phản đối từ một số nước EU. Một nhà ngoại giao EU cũng bày tỏ sự bất ngờ, cho rằng "thực sự chưa ai hiểu rõ điều này mang ý nghĩa gì" và lo ngại về việc "hứa hẹn quá nhiều và sẽ không thể thực hiện được".

Hiện Canada và EU đã có Hiệp định Thương mại và Kinh tế Toàn diện (CETA), nhưng hơn một thập kỷ sau khi thỏa thuận đạt được và 9 năm kể từ khi nó có hiệu lực tạm thời, một số quốc gia EU vẫn chưa phê chuẩn. Đề xuất này cũng xuất hiện trong bối cảnh Canada đang đối mặt với cuộc chiến thuế quan với Mỹ. Tổng thống Donald Trump đã cảnh báo vào ngày 16 tháng 9 năm 2026 rằng động thái này có thể bị coi là "hành động thù địch" và đe dọa áp thêm thuế quan lên châu Âu nếu "ý định xấu".

Trước những lo ngại từ Mỹ, Ủy ban Châu Âu đã khẳng định vào ngày 17 tháng 9 năm 2026 rằng đề xuất của Chủ tịch von der Leyen không nhằm chống lại Mỹ. Người phát ngôn Olof Gill tuyên bố rõ ràng rằng việc tăng cường quan hệ đối tác với Canada là vì "sức mạnh chung" của cả hai bên, chứ không phải chống lại bất kỳ quốc gia nào khác.